یکی از راهکارهای مهم در این زمینه، توسعه صنعت گردشگری سلامت است. این صنعت، با بهرهگیری از مزیتهای رقابتی ایران در حوزه پزشکی و گردشگری، میتواند نقش مهمی در ارزآوری و ایجاد اشتغال ایفا کند.
ایران دارای پزشکان متخصص و مجربی در حوزههای مختلف پزشکی است و در برخی از زمینهها مانند پیوند اعضا، درمان ناباروری و جراحیهای زیبایی، در سطح جهانی پیشرو است. علاوه بر این، هزینههای درمان در ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای توسعهیافته و حتی کشورهای منطقه، بسیار پایینتر است. این امر، ایران را به یک مقصد جذاب برای گردشگران سلامت تبدیل کرده است.
موقعیت جغرافیایی خاص ایران، تنوع آب و هوایی و وجود جاذبههای تاریخی و فرهنگی فراوان، از دیگر مزایای این کشور برای توسعه گردشگری سلامت است. گردشگران خارجی میتوانند ضمن دریافت خدمات درمانی باکیفیت، از جاذبههای گردشگری ایران نیز لذت ببرند.
آمارها نشان میدهد که گردشگری سلامت در ایران، پتانسیل بالایی برای رشد دارد. در سال ۱۳۹۸، حدود ۶۰۰ هزار گردشگر سلامت در ۴ ماهه اول سال به ایران سفر کردند که بیش از یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار درآمد ارزی برای کشور به همراه داشت.
با وجود همه گیری ویروس کرونا، این صنعت با کاهش قابل توجهی روبرو شد. با این حال، انتظار میرود با بهبود شرایط و رفع محدودیتهای سفر، گردشگری سلامت در ایران دوباره رونق بگیرد.
علاوه بر گردشگران خارجی، بسیاری از ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز ترجیح میدهند برای درمان به ایران سفر کنند. هزینههای بالای درمان در کشورهای خارجی، یکی از دلایل اصلی این امر است.
ایران در ارائه خدمات پرستاری، داروسازی و تجهیزات پزشکی نیز در سطح بالایی قرار دارد. استفاده از فناوریهای نوین و تجهیزات پیشرفته در مراکز درمانی ایران، به ارائه خدمات باکیفیت و جلب رضایت گردشگران سلامت کمک میکند.
تعدادی از شهرهای ایران، در زمینه توسعه گردشگری سلامت پیشرو هستند و با ارائه خدمات متنوع و ایجاد زیرساختهای مناسب، نقش مهمی در جذب گردشگران سلامت ایفا میکنند. از جمله این شهرها میتوان به تهران، مشهد، شیراز، یزد، مازندران و اردبیل اشاره کرد.
تهران: پایتخت ایران، یکی از اصلیترین مقاصد گردشگری سلامت در کشور است. این شهر دارای بهترین هتلها، جاذبههای گردشگری و امکانات پزشکی پیشرفته است. هزینههای درمان در تهران در مقایسه با سایر کشورها بسیار پایینتر است و تعداد زیادی پزشک متخصص در این شهر فعالیت میکنند.
مشهد: این شهر مذهبی، یکی از استانهای پیشرو در زمینه گردشگری سلامت است. سالانه تعداد زیادی گردشگر سلامت به مشهد سفر میکنند. بیشترین تقاضا برای درمان در مشهد، در حوزههای درمان بیماریهای زنان، بیماریهای قلبی و عروقی و جراحیهای مختلف از جمله جراحی چشم و بینی است. احساس اطمینان خاطر در شهر مشهد و وابستگی مذهبی، از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر انتخاب این شهر توسط گردشگران سلامت است.
شیراز: این شهر تاریخی، یکی از قطبهای پزشکی در زمینه پیوند اعضا به خصوص پیوند کبد شناخته میشود. تاسیس بیمارستان تخصصی در زمینه پیوند اعضا در شیراز، انقلاب بزرگی در جذب گردشگران خارجی به کشورمان ایجاد کرده است.
یزد: وجود مرکز تخصصی ناباروری در استان یزد، این استان را به یکی از پیشروترین استانها در ایران در حوزه گردشگری سلامت تبدیل کرده است. این استان با داشتن جاذبههای تاریخی بسیار زیاد، میتواند سفر سرگرمکنندهای را در کنار ادامه دادن پروسه درمانی برای گردشگران خارجی فراهم کند.
مازندران: این استان شمالی، به دلیل داشتن آب و هوای خاص و ویژه و همچنین دارا بودن آبهای معدنی و چشمههای آب گرم، گردشگران زیادی را برای درمان بیماریهای مربوط به مفاصل، روماتیسم و اختلالات عصبی به این شهر جذب میکند.
اردبیل: این شهر به دلیل داشتن مرزهای مشترک با کشورهایی چون آذربایجان، اشتراکات دینی، زبانی و قومی، شرایط بسیار فوقالعادهای برای جذب گردشگر سلامت دارد. اردبیل دارای آبهای گرم معدنی و چشمههای آب گرم بسیار زیادی است و هزینههای درمان در این شهر بسیار پایین است.
گردشگری سلامت در ایران، با چالشها و فرصتهای متعددی روبرو است. از جمله چالشهای این صنعت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کمبود زیرساختهای مناسب: برخی از شهرهای ایران، فاقد زیرساختهای مناسب برای پذیرایی از گردشگران سلامت هستند. کمبود هتلهای باکیفیت، مراکز درمانی مجهز و خدمات حمل و نقل مناسب، از جمله مشکلات موجود در این زمینه است.
بازاریابی ضعیف: بازاریابی و تبلیغات مناسب، نقش مهمی در جذب گردشگران سلامت دارد. متأسفانه، ایران در این زمینه عملکرد ضعیفی داشته است و نتوانسته است به طور مؤثر، مزیتهای رقابتی خود را به گردشگران خارجی معرفی کند.
مشکلات صدور ویزا: صدور ویزا برای گردشگران خارجی، یکی از موانع اصلی توسعه گردشگری سلامت است. فرآیند صدور ویزا در ایران طولانی و پیچیده است و این امر، باعث دلسردی بسیاری از گردشگران میشود.
عدم هماهنگی بین دستگاههای دولتی: عدم هماهنگی بین دستگاههای دولتی مرتبط با گردشگری سلامت، یکی از مشکلات اساسی این صنعت است. سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت امور خارجه، هر کدام به نحوی در توسعه گردشگری سلامت نقش دارند، اما عدم هماهنگی بین این دستگاهها، باعث ایجاد مشکلات و موانع میشود.
با وجود چالشهای ذکر شده، گردشگری سلامت در ایران، فرصتهای بسیار زیادی برای رشد و توسعه دارد. از جمله این فرصتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
افزایش تقاضای جهانی برای گردشگری سلامت: با افزایش هزینههای درمان در کشورهای توسعهیافته، تقاضا برای گردشگری سلامت در کشورهای با هزینههای پایینتر، رو به افزایش است. ایران میتواند از این فرصت استفاده کرده و سهم خود را از بازار جهانی گردشگری سلامت افزایش دهد.
وجود ظرفیتهای بالقوه در مناطق مختلف کشور: ایران دارای ظرفیتهای بالقوه بسیاری برای توسعه گردشگری سلامت در مناطق مختلف کشور است. هر یک از شهرهای ایران، دارای مزیتهای رقابتی خاص خود در زمینه گردشگری سلامت هستند و میتوانند با ارائه خدمات متنوع و ایجاد زیرساختهای مناسب، گردشگران بیشتری را جذب کنند.
حمایت دولت از توسعه گردشگری سلامت: دولت ایران، در سالهای اخیر، توجه ویژهای به توسعه گردشگری سلامت داشته است و برنامههای متعددی را برای حمایت از این صنعت به اجرا گذاشته است. ارائه تسهیلات مالی، آموزش نیروی انسانی و ایجاد زیرساختهای مناسب، از جمله اقدامات دولت در این زمینه است.
گردشگری سلامت، یک فرصت استثنایی برای توسعه اقتصادی ایران است. با بهرهگیری از مزیتهای رقابتی کشور در حوزه پزشکی و گردشگری، میتوان این صنعت را به یکی از منابع اصلی درآمد ارزی تبدیل کرد. رفع چالشهای موجود و استفاده از فرصتهای پیش رو، نقش مهمی در موفقیت گردشگری سلامت در ایران ایفا خواهد کرد.
